Министрлік гранттары
Тақырып: XIX – XX ғасыр басындағы қоқандық қолжазба деректердегі Қазақстан тарихы
ИРН: AP26101025
Жетекші: Тулибаева Жулдыз
Scopus ID: 56015668000
ORCID: 0000-0002-4284-0871
Web of Science Researcher ID: EBY-5586-2022
Зерттеу өзектілігі мен жаңалығы: Қоқандық жазба деректер Қазақстанның оңтүстік өңірлері мен Орталық Азия тарихының маңызды, бірақ әлі де толық зерттелмеген дереккөздері болып табылады. Бұған дейін бұл қолжазбалар ғылыми айналымға толық енбеген. Жоба алғаш рет XIX–XX ғасыр басындағы қоқандық жазба мұраларды кешенді талдап, олардың тарихи және мәдени маңызын анықтауға бағытталған.
Зерттеу мақсаты: Қоқан хандығы дәуірінің парсы және шағатай тілдеріндегі жазба деректерінде қамтылған Қазақстан тарихына қатысты мәліметтерді анықтау, ғылыми тұрғыдан талдау және оларды деректанулық айналымға енгізу.
Тақырып: Өнеркәсіптік құрылыс жобаларындағы шығындарды оңтайландыру және тәуекелдерді басқару: Қазақстан үшін кешенді тұжырымдама
IRN: AP26100823
Жетекші: Қалыбек Мақсат
Scopus ID: 57221915478
ORCID: 0000-0001-7168-8779
Web of Science Researcher ID: JPL-1814-2023
Өзектілігі және жаңалығы: Жоба алғаш рет Қазақстанның шындығына бейімделген кешенді шығындарды оңтайландыру және тәуекелдерді басқару тұжырымдамасын ұсынады. Қолданыстағы жалпыланған модельдерден айырмашылығы, зерттеу елдің әлеуметтік-экономикалық, заңнамалық, климаттық, логистикалық және сейсмикалық сипаттамаларын ескереді. Зерттеудің жаңалығы сандық және сапалық әдістердің үйлесімінде, сондай-ақ тиісті ұсыныстарды әзірлеуге саланың негізгі сарапшыларының тікелей қатысуында жатыр. Жобаның нәтижелері Қазақстандағы құрылыс жобаларын басқару стандарттарын қайта қарау үшін негіз болады.
Зерттеу мақсаты: Қазақстандағы ауқымды өнеркәсіптік құрылыс жобаларындағы тәуекелдерді жан-жақты талдау және белгісіздік жағдайында уақыт, шығын мен тәуекел арақатынасын оңтайландыру үшін жасанды интеллекттің озық әдістерін қолдана отырып, инновациялық жүйелерді әзірлеу мен сынау болып табылады.
Тақырып: Интернационалдандыру және трансформациялық көшбасшылық арқылы Қазақстандағы жоғары білім берудегі реформалар
ИРН: АР23488831
Жетекші: Тлеуов Аскат
Scopus ID: 57807616100
ORCID: 0000-0001-6642-3047
Web of Science Researcher ID: JPQ-4952-2023
Өзектілігі мен жаңалығы: Зерттеудің өзектілігі Қазақстанның жоғары білім беру жүйесіндегі түбегейлі реформалармен және жаһандық сын-қатерлермен (цифрландыру, AI) байланысты. Жобаның жаңалығы — ЖОО басқаруындағы буын алмасуының (жас көшбасшылардың келуі) және халықаралық стратегиялық серіктестіктің университеттің дамуына тигізетін әсерін алғаш рет кешенді сапалық әдістермен (интервью, фокус-топтар) зерделеуінде. Бұл трансформацияның ішкі тетіктерін оқытушылар мен студенттердің көзімен бағалауға мүмкіндік береді.
Зерттеу мақсаты: Интернационализация және ЖОО басшылығының жаңаруы тұрғысынан Қазақстандағы мемлекеттік жоғары оқу орындарының трансформациялану процесін зерттеу, осы жолдағы мүмкіндіктер мен кедергілерді анықтау және жоғары білім саясатын жетілдіру бойынша ғылыми негізделген ұсыныстар әзірлеу.
Тақырып: Қазақстандағы орталықсыздандыру, жергілікті өзін-өзі басқару және аймақтық даму
ИРН: АР23488746
Жетекші: Едгенов Бауыржан
Scopus ID: 57195780247
ORCID: 0000-0001-6625-4554
Web of Science Researcher ID: AAR-5096-2020
Өзектілігі мен жаңалығы: Бұл жоба қазіргі таңда Қазақстанда жүргізіліп жатқан мемлекеттік басқару жүйесін жетілдіру реформаларына ғылыми негізделген баға беруге бағытталған. Фискалдық децентрализация мен жергілікті өзін-өзі басқару мәселелері өңірлердің тұрақты дамуын қамтамасыз етуде және аймақтар арасындағы экономикалық теңгерімділікті сақтауда маңызды рөл атқарады. Жобаның ғылыми жаңалығы – алғаш рет ұлттық, өңірлік және жергілікті бюджеттер бойынша бірыңғай деректер базасын құру және оны ғылыми қауымдастық үшін ашық ресурс ретінде ұсыну.
Зерттеу мақсаты: Қазақстанда өңірлік және жергілікті басқаруды фискалдық және әкімшілік децентрализациялауға бағытталған мемлекеттік бюджет жүйесі реформаларының кешенді салыстырмалы бағасын жүргізу және оның әлеуметтік-экономикалық көрсеткіштерге әсерін анықтау.
Тақырып: Қазақстанның Орталық Азия елдерімен трансшекаралық ынтымақтастығы
ИРН: АР23489647
Жетекші: Голунов Сергей
Scopus ID: 55874382000
ORCID: 0000-0002-5859-576X
Web of Science Researcher ID: IQW-7413-2023
Өзектілігі мен жаңалығы: Жоба посткеңестік кезеңдегі Қазақстан мен Орталық Азия елдері арасындағы шекара маңы ынтымақтастығының эволюциясын кешенді түрде зерттеуге бағытталған. Бұған дейін бұл тақырып бойынша зерттеулер шектеулі болды және негізінен Ресей мен Қытай бағытында жүргізілді. Жобаның жаңалығы – Қазақстанның аймақтық ынтымақтастық тәжірибесін халықаралық тәжірибемен салыстыра отырып, тұжырымдамалық және салыстырмалы тұрғыда қарастыруында. Бұл зерттеу Орталық Азиядағы интеграциялық үдерістерді тереңірек түсінуге және олардың тиімділігін арттыруға ықпал етеді.
Зерттеу мақсаты: Қазақстанның Орталық Азиядағы көршілес мемлекеттерімен шекара маңы ынтымақтастығының мәселелері мен нәтижелерін зерттеу, халықаралық тәжірибе мен теориялық тұғырларды ескере отырып оның тиімділігін арттыру жолдарын анықтау және ынтымақтастықты дамыту бойынша ұсынымдар әзірлеу.
Тақырып: Электрондық баспа технологиялары мен жасанды интеллект арқылы баспагерлерді кітапханалармен біріктіру үшін бейімделген платформаны әзірлеу
ИРН: АР23483919
Жетекші: Богданчиков Андрей
Scopus ID: 57216432873
ORCID: 0000-0001-9693-7487
Web of Science Researcher ID: JAC-6717-2023
Өзектілігі мен жаңалығы: Жоба жоғары білім мен ғылымды цифрландыру тұжырымдамасына сәйкес келеді және кітапханаларды цифрлық трансформациялау бағытын қолдайды. Бұл зерттеу Қазақстанда осындай үлгідегі интеграциялық платформаның алғашқы тәжірибелік үлгісін ұсынады. Жаңалығы — жасанды интеллект негізіндегі іздеу жүйесі мен адаптивті тест генерациялау құралын енгізу арқылы кітапхана жүйелерін интеллектуалдандыру болып табылады.
Зерттеу мақсаты: Жасанды интеллект пен электрондық баспа технологияларын пайдалана отырып, баспалар мен кітапханалардың өзара байланысын қамтамасыз ететін бейімделген платформаны жобалау және әзірлеу.
Тақырып: Академиялық адалдықты дамыту: мәтінмәндік қосымшаларды пайдалану арқылы плагиатты анықтау және авторлық атрибуция
ИРН: АР23487777
Жетекші: Кадыров Ширали
Scopus ID: 36844229300
ORCID: 0000-0002-8352-2597
Web of Science Researcher ID: C-9688-2018
Өзектілігі мен жаңалығы: Қазіргі таңда плагиатты анықтаудың дәстүрлі әдістері парафраздар мен контекстік өзгерістерді дәл ажырата алмайды. Бұл жоба контекстуалды енгізілімдер мен терең оқыту әдістерін біріктіріп, мәтіндік ұқсастықты талдау дәлдігін арттыруды көздейді. Ғылыми жаңалығы – плагиатты анықтауда және авторлықты тануда жасанды интеллекттің заманауи әдістерін қолдану арқылы академиялық адалдық мәдениетін нығайту және зияткерлік меншік құқығын қорғауға үлес қосуында.
Зерттеу мақсаты: Контекстуалды енгізілімдерге негізделген жасанды интеллект модельдерін пайдалана отырып, плагиатты анықтау мен авторлықты танудың тиімділігін арттыру және академиялық адалдықты қамтамасыз етуге бағытталған интеллектуалды жүйе құру.
Тақырып: Диофантиндік жуықтау және математикалық тұрақтылардың иррационалдылығы
ИРН: AP19676669
Жетекші: Кадыров Ширали
Scopus ID: 36844229300
ORCID: 0000-0002-8352-2597
Web of Science Researcher ID: C-9688-2018
Өзектілігі мен жаңалығы: Жоба диофанттық жуықтаулар теориясындағы күрделі мәселелерді, соның ішінде ерекше жиындардың фракталдық өлшемдерін зерттеуге бағытталған. Зерттеудің жаңалығы — сандар теориясымен қатар динамикалық жүйелер, эргодикалық теория және сандық талдау әдістерін кешенді қолдануында. Жоба аясында математикалық константтардың иррационалдығын дәлелдеу үшін жылдам жинақталатын жалпыланған үздіксіз бөлшектерді әзірлеудің жаңа аналитикалық әдістері ұсынылады.
Зерттеу мақсаты: Диофанттық жуықтаулар мен аралас тақырыптардағы іргелі мәселелерді шешу, математикалық константтардың иррационалдық қасиеттерін зерттеу үшін жаңа сандық және аналитикалық әдістерді әзірлеу, сондай-ақ динамикалық жүйелер тұрғысынан фракталдық құрылымдарға сапалы талдау жасау.
Тақырып: Нейрондық комбинаторлық оңтайландырумен тиімді жеткізу жүйелерін құру
ИРН: AP19675614
Жетекші: Туран Джемиль
Scopus ID: 56246423000
ORCID: 0000-0002-2879-2447
Web of Science Researcher ID: P-7273-2017
Өзектілігі мен жаңалығы: Жобаның өзектілігі Қазақстандағы онлайн сауда мен «сол күні жеткізу» (same-day delivery) қызметтеріне сұраныстың артуымен байланысты. Жол қозғалысы мен ауа-райының белгісіздігі жағдайында логистикалық маршруттарды оңтайландыру өте маңызды. Жобаның жаңалығы — Марковтың шешім қабылдау процестерін және тереңдетіп оқыту (reinforcement learning) әдістерін қолдана отырып, динамикалық ортада жеткізу жүйелерінің тиімділігін арттыратын жаңа модельдер мен алгоритмдерді әзірлеуінде.
Зерттеу мақсаты: Белгісіздік жағдайында тауарларды сол күні жеткізу жүйелерінің операциялық тиімділігін арттыруға мүмкіндік беретін нейрондық комбинаторлық оңтайландыру модельдері мен алгоритмдерін жасау және оларды практикалық логистикалық мәселелерді шешуде қолдану.
ИРН: AP19677903
Жетекші: Абнасырова Райхан
Scopus ID: 57192645097
ORCID: 0000-0002-6160-5236
Web of Science Researcher ID: DMK-7955-2022
Өзектілігі мен жаңалығы: Жоба «Цифрлы Қазақстан» мемлекеттік бағдарламасы мен тіл саясатын іске асыру мақсаттарына негізделген. Қазіргі жаһандану кезеңінде қазақ тілін қашықтан және ашық форматта оқытудың маңызы артып отыр. Жобаның жаңалығы — қазақ тілін шет тілі ретінде оқытудың ғылыми-әдістемелік жүйесін жаңа форматтағы ашық білім беру платформасымен ұштастырып, оқытудың инновациялық технологиялары мен әдістерін кешенді түрде ұсынуында.
Зерттеу мақсаты: Елімізде білім алып жатқан және өзге мемлекетте жүрсе де қазақ тіліне деген қызығушылығы бар шетелдік азаматтардың мемлекеттік тілімізді үйренуге деген қызығушылығын арттыру үшін қазақ тілін екінші тіл ретінде ашық білім беру платформасы арқылы оқытуды ғылыми-теориялық тұрғыдан негіздей отырып, қазақ тілін үйретудің қазіргі заман талабына сай әдістемесін ұсыну.
ИРН: AP19676131
Жетекші: Гаипов Давронжон
Scopus ID: 57201636984
ORCID: 0000-0003-3012-8067
Web of Science Researcher ID: LRA-3898-2024
Өзектілігі мен жаңалығы: Жоба Қазақстанның жоғары білім беру жүйесін халықаралықтандыру стратегиясын іске асырудың маңыздылығына негізделген. Зерттеудің өзектілігі ағылшын тілінде оқыту (EMI) барысында кездесетін ұйымдастырушылық және әдістемелік қиындықтарды анықтау қажеттілігімен байланысты. Жобаның жаңалығы — отандық ЖОО-лардағы ағылшын тілінде білім беру ортасының сапасын арттыруға бағытталған практикалық ұсыныстар мен тиімді педагогикалық стратегияларды алғаш рет кешенді түрде ұсынуында.
Зерттеу мақсаты: Қазақстанның жоғары оқу орындарында ағылшын тілінде білім беру ортасының ұйымдастырушылық процестерін зерттеу, оқыту барысында туындайтын кедергілерді анықтау және ағылшын тілінде білім берудің тиімділігін арттыру бойынша ғылыми негізделген ұсынымдар әзірлеу.
Тақырып: Қазақстандағы университеттер мен ғылыми институттарда зерттеуге қолайлы орта қалыптастыру
ИРН: AP19676568
Жетекші: Тлеуов Аскат
Scopus ID: 57807616100
ORCID: 0000-0001-6642-3047
Web of Science Researcher ID: JPQ-4952-2023
Өзектілігі мен жаңалығы: Зерттеу нәтижелері Қазақстанда ғылыми қызметті дамытуға қажетті институционалдық және заңнамалық негіздердің қалыптасқанын, бірақ олардың тиімділігін шектейтін бірқатар жүйелі кедергілердің бар екенін көрсетті. Университеттерде зерттеу менеджменті мен халықаралық жарияланым белсенділігі артқанымен, қаржыландырудың жеткіліксіздігі, бюрократиялық күрделілік және инфрақұрылымға тең қолжетімділіктің болмауы ғылыми өнімділікті тежеп отыр. Докторантура жүйесі жетекшілік сапасы мен әкімшілік жүктеме тұрғысынан әлсіз буын ретінде танылды. Жобаның жаңалығы — материалдық, әкімшілік және мәдени өлшемдерді біріктіретін тұжырымдамалық үлгі әзірленіп, жоғары оқу орындары мен мемлекеттік саясатты жетілдіруге арналған нақты ұсыныстардың берілуінде.
Зерттеу мақсаты: Сапалы және сандық әдістерді пайдалана отырып, Қазақстандағы университеттер мен ғылыми-зерттеу институттарындағы ғылыми-зерттеу ортасын зерделеу және зерттеулер жүргізуге қолайлы жағдай мен зерттеу мәдениетін қалыптастыру үшін нақты ұсыныстар әзірлеу.
Тақырып: Әділетті, адам құқықтары принциптері мен құндылықтарын құрметтейтін және қуатты Қазақстанды құру (әлеуметтік әділеттілік, инклюзив бірегейлік, деколониалдық көзқарас)
ИРН: AP19679071
Жетекші: Жүсіпбек Ғалым
Scopus ID: 57195469148
ORCID: 0000-0002-6924-6039
Web of Science Researcher ID: P-5398-2017
Өзектілігі мен жаңалығы: Жоба қазіргі жаһандық және ішкі сын-қатерлер жағдайында Қазақстанның әлеуметтік-саяси трансформациясын ғылыми тұрғыдан пайымдауға бағытталған. Зерттеудің өзектілігі институционалды әлеуметтік әділеттілік пен инклюзивті бірегейлікті қалыптастыру қажеттілігінен туындайды. Жобаның жаңалығы — адам құқықтарының әмбебаптығы, деколониалдық тәсіл және критикалық реализм негізінде өткен тарихи жарақаттарды зерделей отырып, «Қазақстан — шығу тегі мен әлеуметтік жағдайына қарамастан баршаға ортақ үй» идеясын жүзеге асырудың жаңа тұжырымдамалық үлгісін ұсынуында.
Зерттеу мақсаты: Сыртқы және ішкі сын-қатерлер жағдайында адам құқықтары мен еркіндіктерін құрметтейтін, әлеуметтік әділеттілік пен инклюзивті бірегейлік құндылықтарына негізделген әділетті және қуатты Қазақстанды құрудың ғылыми-теориялық жолдарын айқындау.
Тақырып: Аутизм спектрі бұзылыстары бар балаларды әлеуметтік-білім беру ортасына кешенді қолдау негізінде интеграциялау: сын-қатерлер мен артықшылықтар
ИРН: BR18574199
Жетекші: Кошербаева Ляззат
Scopus ID: 56431206300
ORCID: 0000-0001-8376-4345
Web of Science Researcher ID: AAS-6940-2020
Өзектілігі мен жаңалығы: Зерттеу өзектілігі Қазақстанда инклюзивті білім беруді дамыту, ерекше білім беру қажеттіліктері бар балаларды әлеуметтік бейімдеу және олардың құқықтарын қорғау мәселелерінің арта түсуімен түсіндіріледі. Қоғамда АСБ бар балаларға тең мүмкіндіктер жасау және оларды сапалы біліммен қамту қазіргі әлеуметтік саясаттың басты бағыттарының бірі болып отыр. Жобаның ғылыми жаңалығы – аутизм спектрі бұзылыстары бар балаларды әлеуметтік және білім беру кеңістігіне енгізудің көпдеңгейлі, кешенді моделін әзірлеуде. Бұл модель педагогикалық, психологиялық және әлеуметтік қолдауды біріктіреді және ата-аналармен жұмыс жүргізудің инновациялық тәсілдерін қамтиды.
Зерттеу мақсаты: Аутизм спектрінің бұзылыстары (АСБ) бар балалардың ата-аналары мен қамқоршыларына АСБ-ның негізгі аспектілерін түсініп қана қоймай, балаға қолдау көрсетуге және оны жақсырақ тануға мүмкіндік беретін практикалық құралдар, кеңестер мен стратегияларды ұсыну. Авторлар ата-ана немесе қамқоршы рөлін баланың дамуы мен әл-ауқатының басты факторы деп есептейді және осы жауапты міндетті тиімді орындау үшін қажетті барлық ресурстарды ұсынуды көздейді.
Тақырып: Алшақтықты жою: Қазақстандағы бірінші курс студенттерінің өтпелі мәселелерін шешу
ИРН: АР25796179
Жетекші: Махмутова Альфира
Scopus ID: 58001271900
ORCID: 0000-0002-8597-7667
Web of Science Researcher ID: MXY-5801-2025
Өзектілігі мен жаңалығы: Жоғары білім жүйесіне алғаш рет қадам басқан студенттер жиі академиялық стреске, мотивацияның төмендеуіне және әлеуметтік оқшаулануға ұшырайды. Бұл мәселе олардың оқу жетістігіне және психологиялық әл-ауқатына тікелей әсер етеді. Жобаның жаңалығы — студенттердің академиялық және әлеуметтік бейімделуін қолдауға бағытталған интеграцияланған тәсілді ұсынуында. Педагогикалық және психологиялық құралдарды біріктіре отырып, жоба жоғары оқу орындарында студенттердің өтпелі кезеңін жеңілдететін тиімді модель әзірлеуді көздейді.
Зерттеу мақсаты: Қазақстан жоғары оқу орындарындағы бірінші курс студенттерінің академиялық, әлеуметтік және психологиялық бейімделу мәселелерін зерттеу және өтпелі кезең қиындықтарын азайтуға бағытталған тиімді стратегиялар мен қолдау модельдерін әзірлеу.
Тақырып: Люстерник–Шнирельман карталарының категориясы және олардың ең жоғары топологиялық күрделілігі
ИРН: AP25796111
Жетекші: Қуанышов Нұрсұлтан
Scopus ID: 58119644100
ORCID: 0000-0003-2093-4268
Web of Science Researcher ID: LPP-3489-2024
Өзектілігі мен жаңалығы: Топология мен алгебраның тоғысқан тұсында орналасқан бұл зерттеу кеңістіктердің құрылымдық қасиеттерін терең түсінуге бағытталған. Люстерник–Шнирельман (LS) категориясы мен жоғарғы топологиялық күрделілік ұғымдары заманауи математикада маңызды қолданбаларға ие, әсіресе робототехника, қозғалыс жоспарлау және гомотопиялық теорияларда. Жобаның ғылыми жаңалығы – кеңістіктер мен бейнелердің жоғарғы топологиялық күрделілігі жөніндегі классикалық теоремаларды жаңа контексте жалпылау және шекті абелдік топтардың гомоморфизмдеріне қатысты жаңа нәтижелер алу болып табылады.
Зерттеу мақсаты: LS-санаты мен бейнелердің жоғарғы топологиялық күрделілігін зерттеу, сондай-ақ кеңістіктердің жоғарғы топологиялық күрделілігі теориясындағы классикалық нәтижелерді бейнелерге қатысты кеңейту.
Тақырып: Көпмүшелік тепе-теңдіктер және алгебра мутациялары
ИРН: AP22683764
Жетекші: Машуров Фарух
Scopus ID: 57210822628
ORCID: 0000-0001-6049-6800
Web of Science Researcher ID: KOD-6634-2024
Өзектілігі мен жаңалығы: Қазіргі заманғы алгебра мен оның қолданбаларында мутация теориясы бейассоциативті құрылымдарды зерттеудің жаңа бағыты болып табылады. Мутация кезінде орындалатын көпмүшелік тепе-теңдіктерді анықтау және олардың алгебралық қасиеттерін сипаттау математикалық модельдерді жетілдіруде маңызды рөл атқарады. Жобаның жаңалығы — перм, бикоммутативті, Новиков және Зинбиель алгебраларының мутация элементтерін жүйелі зерттеу арқылы олардың құрылымдық ерекшеліктерін және өзара байланыстарын анықтау.
Зерттеу мақсаты: Мутация кезінде орындалатын көпмүшелік тепе-теңдіктерді жүйелі түрде зерттеу және перм, бикоммутативті, Новиков пен Зинбиель алгебраларының құрылымдық қасиеттерін, сондай-ақ олардың бейассоциативті алгебралармен байланысын анықтау.
Тақырып: Жетілдірілген қалалық логистикаға арналған жасанды интеллект шешімдері
ИРН: AP19575607
Жетекші: Боғырбаева Айгерім
Scopus ID: 57218692430
Web of Science Researcher ID: GXG-6631-2022
Өзектілігі мен жаңалығы: Жобаның өзектілігі «соңғы мильде» жеткізу (last-mile delivery) шығындарын азайту қажеттілігінен туындайды, өйткені бұл кезең жалпы тасымалдау шығындарының 50%-ын құрайды. Жобаның жаңалығы — жүк көліктері мен дрондарды біріктіре отырып, жеткізу бағыттарын оңтайландыратын жасанды интеллект (нейрондық комбинаторлық оңтайландыру) алгоритмдерін әзірлеуінде. Бұл дәстүрлі әдістерге қарағанда күрделі логистикалық есептерді тезірек және тиімдірек шешуге мүмкіндік береді.
Зерттеу мақсаты: Дрондар мен жүк көліктерін бірлесіп пайдалану арқылы қалалық логистикадағы жеткізу жүйелерінің тиімділігін арттыру, жеткізу уақытын қысқарту және операциялық шығындарды оңтайландыратын жаңа модельдер мен алгоритмдер жасау.
1 ұпай:
